حراست در نظام تربیتی اسلام از دیده بانی و مراقبت از یکدیگر در جامعه تحت عنوان"امر به معروف و نهی از منکر" یاد شده:" باید از میان شما، جمعی دعوت به نیکی و امر به معروف و نهی از منکر کنند و آنان همان رستگارانند."(آل عمران/104) "با آنها مدارا کن و عذرشان را بپذیر، و به نیکی ها دعوت کن و از جاهلان روی بگردان."(اعراف/199) از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمود:« در قرآن مجید جامعترین آیه اخلاقی همین آیه است.»(تفسیر نمونه، ج7،ص64)

علامه طباطبایی(ره)"عرف" را چنین معنا می کند: کلمه"عرف" به معنای سنت ها و سیره های زیبایی است که عقلای جامعه آنرا می شناسند در مقابل"عرف" (معروف) رفتارهای نادر و غیر مرسومی است که عقل اجتماعی آن را بر نمی تابد که به آن در اصطلاح"منکر" گفته می شود.(المیزان، ج8، ص28)

خداوند متعال کسانی را که امر به معروف می کنند از صالحان بر می شمارد:"به خدا و روز دیگر ایمان می آورند، امر به معروف و نهی از منکر می کنند و در انجام کارهای نیک، پیشی می گیرند و آنها از صالحانند." (آل عمران/114)

در روایات اسلامی نیز در مورد اهمیت امر به معروف و حراست از حریم نیکی ها و خوبی ها و تمام آنچه که در مسیر اصلاح امور جامعه باشد، توصیه های فراوان شده و از عواقب ترک آن، به انسان هشدار داده شده است:" عیسی بن سحامه" می گوید از امام صادق(ع) درباره ی تفسیر آیه" من قتل نفسا بغیر نفس...فکانما قتل الناس جمیعا و..." پرسیدم، حضرت فرمود:

"اگر کسی را از گمراهی نجات دهد مثل این است که او را حیات بخشیده باشد و اگر کسی که در مسیر هدایت بود، گمراه کند مثل این است که او را کشته باشد." (کافی، ج2، ص210)

در فرازی از کلام امام باقر(ع) درباره کسانی که اهل معروف هستند، آمده است:" هر معروفی صدقه جاری است و اولین کسانی که به بهشت وارد می شوند اهل معروفند." (بحار الانوار، ج71، ص407)

حاصل سخن این که در جامعه اسلامی هر آن چیزی که عقلای دیندار و کارشناسان رشته گوناگون، معروفیت و خوب و نیک بودن مساله ای را تشخیص دهند از موارد معروف بوده و بر مسلمانان است هم خود به آن پایبند باشند و هم دیگران را بدان دعوت کنید.

بنابراین اگر بپذیریم که مسائل زسیت محیطی اعم از رفتارهای هنجاری(معروف) و ناهنجاری(منکر) در هر عصر و زمانی از مصادیقی هستند که عقلا آن را عرف و یا خلاف عرف می نامند، پس ضروری است مسلمانان برای در امان ماندن از آلودگی زیست محیطی و آثار ویرانگر آن، به سوی بهره برداری بهینه از منابع طبیعی و سالم سازی محیط حرکت کرده و دیگران را به چنین سمت و سویی هدایت کنند.

منبع: کتاب اخلاق زیست محیطی در اسلام، محسن عمیق، سید فضل الله حسینی




برچسب ها : حراست ,  محیط زیست ,  طبیعت , 

دسته بندی : قرآن و طبیعت ,