دیدگاه ائمه(ع) و فعالیت اصحاب در علوم غیر دینی

احادیث بسیاری از اهل بیت(ع) درباره ی علم آموزی وجود دارد که در این احادیث علم خاصی مورد نظر نیست، بلکه مقصود آن است که:  هر علمی که برآوردن نیازهای لازم جامعه موقوف به دانستن آن علم باشد، بر مسلمانان تحصیل آن لازم و واجب است.

اسلام دین جامع و همه جانبه است، دینی است که تنها به یک سلسله پندها و اندرزهای فردی اکتفا نکرده، دینی است جامعه ساز.آنچه را که یک جامعه بدان نیازمند است، اسلام آن را به عنوان واجب کفایی واجب کرده، مثلا جامعه نیازمند پزشک است، از این رو دانش پزشکی واجب کفایی است. واجب کفایی یعنی واجب است به قدر کفایت پزشک وجود داشته باشد.

                                       


همچنین فنون و علوم دیگری که هریک به نحوی نیازی از جامعه ی اسلامی را برآورده می کند، و استقلال و سربلندی جامعه را تامین می نماید.

خلاصه هر علمی که نفعی را عاید جامعه ی اسلامی می کند، مورد تاکید و تشویق اسلام است. اگر نیاز جامعه بدون تحصیل علمی برطرف نشود، فراگیری آن علم از نظر اسلام واجب شمرده شده. بنابراین علم شیمی، فیزیک، پزشکی، روان شناسی، زیست شناسی، و سایر علوم و فنونی که هریک به نوبه ی خود نیازی از جامعه ی اسلامی را برطرف می کند، مورد تشویق و تاکید اسلام است.

کلمات شهید مطهری موید این سخن است. ایشان می فرماید:" هر علمی که نفعی را عاید جامعه ی اسلامی می کند، مورد تاکید و تشویق اسلام است."(مجموعه آثار استاد شهید مطهری)

بدیهی است علوم حوزوی نیز در راستای برطرف کردن نیازهای معنوی جامعه هستند و از بارزترین مصادیق علم هستند.

نتیجه آنکه اسلام نه تنها با دانش های غیر حوزوی و دینی مخالف نیست. بلکه اهل بیت(ع) به ویژه امام صادق(ع) در دانش های رایج زمان خود سرآمد بودند و به تربیت شاگردان می پرداختند.

آن حضرت در رشته های مختلف علوم عقلی و نقلی آن روز، شاگردان بزرگ و برجسته ای همچون"هشام بن حکم"، "محمد بن مسلم"، "ابان بن تغلب"، "هشام بن سالم"، "مومن طاق"، "مفضل بن عمر" و... تربیت نمود.

مشهور است که از جمله شاگردان آن حضرت، "جابر بن حیان" پدر شیمی می باشد.(اعیان الشیعه)

لازم به توجه است که در بین این دانش ها، از آن جهت که وظیفه ی اصلی آنان تربیت و هدایت معنوی جامعه بوده، بیشتر به بیان معارف دینی پرداخته اند و بیشترین فعالیت اصحاب نیز در این عرصه بوده است.

گرچه گزارش معتبر و قابل توجهی نیست به فعالیت شاگردان اهل بیت(ع) در غیر حوزه علوم دینی، گزارش نشده. اما این به معنای نفی این علوم نیست.

برای آگاهی بیشتر به کتاب میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری، تالیف سید حسین مدرسی طباطبایی ترجمه ی شید علی قرایی و رسول جعفریان مراجعه نمایید.

منبع: پایگاه مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی




برچسب ها : دیدگاه ائمه(ع) ,  اصحاب ,  علوم غیر دینی , 

دسته بندی : شیعه شناسی ,