درباره سحر و جادو

در اینکه"سحر" در چه تاریخی به وجود آمده، تاریخ روشنی در دست نیست، ولی اینقدر می توان گفت که از زمانی خیلی قدیم، این کار بین مردم رواج داشته است. اما چه کسی بار اول جادوگری را به وجود آورد؟ در این قسمت نیز نقطه روشنی در تاریخ دیده نمی شود.

ولی معنی سحر را می توان انجام نوعی اعمال خارق العاده دانست، که آثاری در وجود انسان ها پدید می آورد، و گاهی یک نوع چشم بندی و تردستی می باشد.

سحر از نظر لغت به دو معنی آمده است:

1.       به معنی خدعه و نیرنگ و شعبده و تردستی

2.       انچه عوامل آن نامرئی و مرموز باشد.

در مفردات راغب که مخصوص واژه های قرآن است به سه معنی اشاره شده:

1.       خدعه و خیالات بدون حقیقت و واقعیت همانند شعبده و تردستس

2.       جلب شیطانها از راه های خاصی و کمک گرفتن از آنان

3.       معنی دیگری است که بعضی پنداشته اند و آن اینکه ممکن است، با وسائلی ماهیت و شکل اشخاص و موجودات را تغییر داد. مثلا انسان را به وسیله آن به صورت حیوانی درآورد، ولی این نوع خیال و پنداری بیش نیست و واقعیت ندارد.

از بررسی حدود51مورد، کلمه"سحر" و مشتقات آن در سوره های قرآن از قبیل: طه، شعری، یونس، اعراف، و...راجع به سرگذشت پیامبران خدا(موسی، عیسی، و پیامبر اسلام-صلی الله علیه و آله و سلم) به این نتیجه می رسیم که سحر از نظر قرآن به دو بخش تقسیم می شود:

1.       آنجا که مقصود از آن فریفتن و تردستی و شعبده و چشم بندی است و حقیقتی ندارد چنان که می خوانیم:" ریسمانها و عصاهای جادوگران زمان موسی در اثر سحر، خیال می شد که حرکت می کنند" (طه/66)

و در آیه دیگر آمده است:" هنگامی که ریسمان ها را انداختند چشم های مردم را سحر کردند و آنها را ارعاب نمودند." (اعراف/116)

از این آیات روشن می شود که سحر دارای حقیقتی نیست، که بتواند در اشیاء تصرفی کند و اثری بگذارد بلکه این تردستی و چشم بندی ساحران است که آن چنان جلوه می دهد.

2.       در قرآن آیاتی داریم که می رساند یک نوع از سحر و واقعیت دارد چنانکه می خوانیم:" این نیست جز سحر جالب" (مدثر/24)

از این آیه در می یابیم یک نوع سحر موثر، که به راستی روی اشیاء نیز اثر می گذارد وجود دارد. ولی آیا تاثیر سحر فقط جنبه روانی دارد و یا اینکه اثر جسمانی و خارجی هم ممکن است داشته باشد؟ در آیاتی که گذشت اشاره ای به آن نشده و لذا بعضی معتقدند سحر موثر اثرش تنها در جنبه های روانی است.

نکته دیگری که در اینجا تذکر آن لازم است اینکه به نظر می رسد، همه یا لااقل قسمتی از سحرها به وسیله استفاده از خواص شیمیایی و فیزیکی به عنوان اغفال تحمیق در برابر جمعی از مردم ساده لوح انجام می شده است.

مثلا در تاریخ ساحران زمان موسی علیه السلام می خوانیم که آنها درون ریسمان ها و عصاهای خویش مقداری مواد شیمیایی مخصوص(احتمال جیوه و مشتقات آن) قرار داده بودند که پس از تابش آفتاب و یا بر اثر وسائل حرارتی که زیر آن تعبیه کرده بودند به حرکت در آمدند و تماشا کنندگان خیال می کردند انها زنده شده اند. و اینگونه سحرها حتی در زمان ما نیز کمیاب نیست.

در اینجا این سوال پیش می آید که آیا یاد گرفتن سحر و عمل به آن از نظر اسلام اشکال دارد؟ در این مورد فقهای اسلام، همه می گویند یاد گرفتن و اعمال جادوگری حرام می باشد.

راجع به این قسمت احادیثی از پیشوایان بزرگ اسلام رسیده است که در کتاب های معتبر نقل گردیده است. به عنوان نمونه به بعضی از آنها می پردازیم:

حضرت علی علیه السلام فرموده است:" کسی که سحر بیاموزد کم یا زیاد کافر شده است و رابطه او با خداوند به کلی قطع می شود."

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است:" کسی که نزد ساحر یا کاهن یا دروغگویی برود در حالی که آنچه را که می گویند، تصدیق کننده باشد به تمام کتاب های آسمانی که خدا فرستاده کافر شده است."

امام صادق علیه السلام فرموده است: "ساحر را یک ضربت شمشیر بر سرش می زنند و او را می کشند."

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:" ساحر مسلمان باید کشته شود و ساحر کافر کشته نمی شود.

کسی عرض کرد چرا ساحر کافر نباید کشته شود؟فرمود: برای اینکه کفر از سحر عظیم تر است و سحر و شرک باهمند؛ یعنی جایی که کافر غیر حربی به سبب کفرش کشته نشود به طریق اولی برای سحر کشته نمی شود. چون کفر از سحر بزرگتر است و مسلمانان ساحر کشته می شود چون به شرک نزدیک شده است.




برچسب ها : سحر ,  جادو ,  سحر از نظر قرآن و حدیث , 

دسته بندی : پاسخگویی به شبهات ,